Autor: Stanisław Kowalski
Drogowe odcinki lotniskowe (DOL) to odcinki dróg publicznych (najczęściej autostrad lub dróg ekspresowych) przystosowanych do pełnienia funkcji tymczasowych lotnisk wojskowych. Umożliwiają one start i lądowanie samolotów bojowych poza standardowymi bazami lotniczymi, zwiększając przepustowość i zdolność przetrwania lotnictwa w krytycznym momencie kryzysu lub wojny. Koncepcja DOL wywodzi się jeszcze z czasów Zimnej Wojny gdy planiści wojskowi chcieli rozproszyć zasoby sił powietrznych, szczególnie w pierwszych godzinach potencjalnego konfliktu.
Uwarunkowania w skali Polski
Polska jako największe państwo wschodniej flanki NATO, będące na pierwszej linii potencjalnego konfliktu, powinno być w czołówce stosowania tego typu rozwiązań. Choć formalnie na terenie RP funkcjonuje przeszło 20 tego typu obiektów, liczba tych nadających się do użycia jest znacznie mniejsza, między innymi z uwagi na stan nawierzchni czy modyfikacje nieskoordynowane z resortem obrony narodowej. Działania podejmowane obecnie w tej sprawie mają charakter punktowy – przykładem jest zawarta w 2024 r. umowa na modyfikację odcinka Robaczewo-DOL-Wielbark. Poprawa tego stanu rzeczy to jeden z setek problemów wymagających koordynacji ponadresortowej, w tym przypadku Sztabu Generalnego WP i Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.
Uwzględnienie wymagań technicznych związanych z przygotowaniem wybranych odcinków dróg do pełnienia funkcji Drogowych Odcinków Lotniskowych (DOL) wiąże się z nieznacznym zwiększeniem wydatków inwestycyjnych w stosunku do planowanych kosztów inwestycji. Niejednokrotnie prawidłowe zaprojektowanie drogi nie musi oznaczać zwiększenia wydatków inwestycyjnych. Kluczowe znaczenie ma bowiem właściwy profil drogi oraz szerokość pasa drogowego. Potwierdzeniem tego faktu jest aktualny stan sieci drogowej w Polsce gdzie liczba odcinków dróg, które niewielkim nakładem środków finansowych można doprowadzić do standardu Drogowego Odcinka Lotniskowego jest znaczna (są to wybrane odcinki autostrad i dróg ekspresowych, które ze względu na niewłaściwy profil drogi oraz brak płaszczyzn towarzyszących aktualnie nie spełniają stosownych wymagań).
Należy przy tym podkreślić, że zwiększenie dostępności Drogowych Odcinków Lotniskowych znacząco zwiększa potencjał obronny państwa. Ponadto poprzez zwiększenie liczby Drogowych Odcinków Lotniskowych istnieje możliwość ograniczenia wydatków związanych z przygotowaniem obronnym lotnisk zapasowych. Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż uwzględnienie na etapie projektowania wymagań technicznych niezbędnych do realizacji w ciągu komunikacyjnym Drogowego Odcinka Lotniskowego ma znaczący wpływ na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Wymagania techniczne stawiane Drogowym Odcinkom Lotniskowym (profil drogi, jej szerokość oraz obecność obiektów inżynieryjnych w pasie drogowym) są zbieżne z zasadami planowania bezpiecznych dróg. Budowa wybranych odcinków dróg z uwzględnieniem wymagań obronnych nie wpłynie w widoczny sposób na wzrost kosztów realizacji inwestycji a jednocześnie będzie miała pozytywny skutek obronny (zwiększenie dostępności Drogowych Odcinków Lotniskowych) i społeczny (poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego – co w konsekwencji będzie generować oszczędności wynikające ze zmniejszenia kosztów wynikających ze skutków wypadków drogowych). Konkretne rozwiązania natury organizacyjnej i prawnej umożliwiające uwzględnianie wymagań obronnych są łatwe do przygotowania i nie będą one generować utrudnień podczas realizacji inwestycji drogowych.
Potencjał rozwoju DOL
W związku z wyżej wymienionymi czynnikami, wskazane jest wspólne finansowanie inwestycji o charakterze obronnym przez zainteresowane podmioty (Ministerstwo Obrony Narodowej, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad). W kwestii finansowania ww. przedsięwzięć inwestycyjnych warto zainspirować się mechanizmami znanymi z takich inicjatyw jak program finansowania budowy dróg o znaczeniu obronnym czy program wsparcia Lotniczego Pogotowia Ratunkowego z budżetu obronnego w zakresie zwiększenia dostępności załóg HEMS. Łączyły one realizację istotnego interesu bezpieczeństwa państwa i potrzeby w sferze cywilnej.
Identyfikacja priorytetowych potrzeb w zakresie budowy nowych Drogowych Odcinków Lotniskowych obejmuje niżej wymienione lokalizacje:
- Rudno – Trzebinia (odcinek autostrady A4) – najbardziej optymalne miejsce
w rejonie Dulowej, uwaga: odcinek autostrady będzie poszerzany do trzeciego pasa; - Gliwice – Strzelce Opolskie (odcinek autostrady A4) uwaga: odcinek autostrady jest planowany do poszerzenia o trzeci pas.
- Krapkowice – Niemodlin (odcinek autostrady A4), uwaga: odcinek autostrady jest planowany do poszerzenia o trzeci pas;
- Częstochowa – Pyrzowice (odcinek Autostrady A1);
- Częstochowa – Radomsko (odcinek autostrady A1);
- Kielce – Jędrzejów (odcinek S7);
- Lubliniec – Kluczbork (odcinek S11);
- Lubin – Zielona Góra (odcinek S3);
- Wrocław – Leszno (odcinek S5);
- Stryków – Wiskitki (odcinek autostrady A2);
Wszystkie lokalizacje wskazane powyżej uzasadnione są operacyjnie (bliskość lotnisk, dla których mogą być odcinkami zapasowymi lub kwestiami logistycznymi – przeładunki). Część z wskazanych odcinków jest ponadto znacznie oddalona od potencjalnych miejsc uderzenia środkami rażenia co umożliwia łatwiejsze wyjście spod uderzenia.
Grafika: U.S. National Archives
