Zachęcamy do lektury przeglądu minionego tygodnia w państwach Europy Środkowo-Wschodniej:
Rumunia pozyska polską amunicję krążącą Warmate w ramach programu SAFE
Pod koniec kwietnia rumuńska Komisja Obrony Izby Deputowanych otrzymała od rządu listę 15 programów zbrojeniowych o łącznej wartości niemal 8,3 mld euro, które mają zostać sfinansowane z unijnego mechanizmu kredytowego SAFE. Jednym z projektów ujętych na liście jest prawdopodobnie zakup systemów amunicji krążącej Warmate produkowanych przez polską Grupę WB. Wartości kontraktu ma wynieść ok. 147 mln EUR. Pozyskanie systemu ma być realizowane wspólnie ze stroną polską i obejmować częściowy transfer technologii.
Pozyskanie systemów Warmate przez Rumunię wpisuje się w szerszy kontekst rozwijającej się współpracy obronnej Warszawy i Bukaresztu oraz rosnącą pozycję eksportową grupy WB. Ewentualne wspólne zamówienie polsko-rumuńskie pozwoliłoby obu państwom uzyskać korzystniejsze warunki kontraktowe i szkoleniowe, a jednocześnie wzmocniłoby standaryzację uzbrojenia w obrębie wschodniej flanki NATO. W kontekście powyższej informacji, warto podkreślić również powołanie przez WB lokalnej spółki w Rumunii, w kwietniu br.
Rumunia zapowiada podwyższenie wieku emerytalnego żołnierzy i policjantów
27 kwietnia premier Rumunii Ilie Bolojan ogłosił, że rząd zamierza zaproponować podwyższenie wieku emerytalnego dla personelu wojskowego i policji, uzasadniając tę decyzję między innymi względami ekonomicznymi. Bolojan wskazał na strukturalnie wczesne przechodzenie na emeryturę w tych formacjach i zjawisko kończenia służby już w przed pięćdziesiątym rokiem życia z uwagi na korzystne przywileje emerytalne. Planowane zmiany mają objąć również podwyższenie minimalnego stażu służby wymaganego do uzyskania prawa do emerytury. Rząd rozważa ponadto zróżnicowanie wysokości świadczeń emerytalnych w zależności od charakteru i ryzyka pełnionej służby.
Zapowiedź reformy systemu emerytalnego sił zbrojnych i służb mundurowych wpisuje się w szerszy program konsolidacji fiskalnej wymuszony m.in. przez unijne warunki budżetowe. Plany reformy mogą krótkoterminowo ograniczyć atrakcyjność służby w formacjach mundurowych, niemniej pozwolą zrównoważyć budżetu obronny i skierować stosunkowo większy jego udział na działania związane z modernizacją techniczną.
Poszerzenie uprawnień Estońskich Sił Zbrojnych na wypadek działań hybrydowych
W Estonii procedowany jest projekt zmian do ustawy o organizacji sił obronnych (est. Kaitseväe korralduse seadus), którego celem jest umożliwienie udziału sił zbrojnych państw sojuszniczych, w tym NATO, w przeciwdziałaniu zagrożeniom hybrydowym oraz w ochronie granic lądowych i morskich. Nowością jest otwarcie się na działania o tym charakterze w warunkach pokoju, poniżej progu wojny. Projekt przewiduje również poszerzenie możliwości reakcji Estońskich Sił Zbrojnych w sytuacjach, gdy identyfikacja agresora na terytorium państwa jest utrudniona, przykładowo w przypadku wykorzystywania mechanizmów przymusowej inżynierii migracyjnej.
Plany odnośnie wprowadzenia zmian w prawie istniały już od dawna. Jest to konsekwentna odpowiedz na dynamiczną ewolucję zagrożeń w tzw. szarej strefie zagrożeń, szczególnie w świetle sterowanej presji migracyjnej oraz potencjalnych działań nieregularnych przeciwnika. Włączenie komponentu sojuszniczego, w tym NATO, do działań o charakterze porządkowym i granicznym należy ocenić jako istotne wzmocnienie odstraszania oraz sygnał polityczny o gotowości do wspólnego reagowania już na wczesnym etapie kryzysu. Modelowym i najbliższym przykładem realnego scenariusza ryzyka jest operacja aneksji Krymu w 2014. To to zdarzenie stało się początkiem zmian w pojmowaniu roli sił zbrojnych krajów bezpośrednio graniczących z Rosją i Białorusią.
Opóźnienia dostaw uzbrojenia z USA dla krajów skandynawskich i bałtyckich
Stany Zjednoczone poinformowały Norwegię o możliwych opóźnieniach w dostawach uzbrojenia produkcji amerykańskiej. Podobne sygnały otrzymały inne kraje skandynawskie i bałtyckie. Przyczyną tych problemów jest trwający konflikt na Bliskim Wschodzie (wojna z Iranem), który mocno obciąża amerykańskie zapasy broni i amunicji. Potwierdziła to m.in. Kaja Kallas, Wysoka Przedstawiciel UE ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, po spotkaniu ministrów NB8 w Estonii. Opóźnienia dotyczą m.in. amunicji do systemów rakietowych, w tym HIMARS – potwierdziły to już publicznie Finlandia i Estonia. Szwecja na razie nie otrzymała oficjalnego powiadomienia o opóźnieniach w ramach programu FMS.
Opóźnienia w dostawach amerykańskiego uzbrojenia do krajów nordyckich i bałtyckich to niepokojący sygnał, który odsłania ograniczenia europejskiego systemu bezpieczeństwa. Chociaż głosy poszczególnych krajów różnią się od siebie w znaczeniu skali ryzyka ograniczenia dostaw, faktem jest trudność w zastąpieniu systemów amerykańskich własnymi krajowymi lub europejskimi rozwiązaniami. Jednocześnie opóźnienia obejmą te kraje, które realnie zwiększyły wydatki na obronę i traktują rosyjskie zagrożenie najpoważniej.
Dania podpisuje umowę na system obrony powietrznej
W drugiej połowie kwietnia 2026 r. Dania podpisała umowę na zakup francusko-włoskiego systemu obrony powietrznej SAMP/T NG. Jest to pierwszy duży kontrakt eksportowy tego systemu poza Francję i Włochy. Decyzja Kopenhagi ma charakter przełomowy – Dania, jeden z najbardziej proamerykańskich krajów NATO, po raz pierwszy wybrała europejski system średniego zasięgu zamiast amerykańskiego Patriota. System SAMP/T NG, produkowany przez konsorcjum Eurosam (MBDA i Thales), ma zapewniać ochronę przed samolotami, pociskami manewrującymi oraz pociskami balistycznymi krótkiego i średniego zasięgu. Pierwsze dostawy zaplanowano na 2028 rok. Kontrakt może być częścią całego duńskiego programu modernizacji obrony powietrznej na najbliższe lata, wartego blisko 58 miliardów koron.
Dania podjęła w drugiej połowie kwietnia br. przełomową decyzję, podpisując umowę na francusko-włoski system SAMP/T NG jako alternatywę wobec rozważanego amerykańskiego Patriota. Jest to pierwszy eksportowy kontrakt na ten system i wyraźny sygnał odchodzenia od wyłącznej zależności od sprzętu amerykańskiego. Decyzja wynika przede wszystkim z opóźnień dostaw z USA spowodowanych konfliktem na Bliskim Wschodzie oraz znacznie szybszego terminu wdrożenia europejskiego rozwiązania (2028). Decyzja duńskiego rządu może być postrzegana w perspektywie większej europejskiej autonomii obronnej.
Aktualności Instytutu Wschodniej Flanki (IWF):
- Już jutro w Warszawie rusza @Defence24Days, jedna z najważniejszych konferencji o bezpieczeństwie i obronności w naszym regionie. Instytut Wschodniej Flanki jest jednym z partnerów wydarzenia. 6 maja o 16:00 zaprezentujemy nasz najnowszy raport pt. „WOT 2.0. Powrót lekkiej piechoty do Sił Zbrojnych RP„, z udziałem autorów, w tym Grzegorza Matyasika.
Zachęcamy również do wzięcia udziału w innych punktach programu z udziałem przedstawicieli IWF:
- panel dyskusyjny „Długa wojna Rosji – projekcja siły wobec Europy” – 6 maja, godz. 14:30, z udziałem przewodniczącego Rady Programowej IWF Michała Dworczyka;
- panel dyskusyjny „Adaptacja NATO w obliczu zmian strategicznych w Europie” – 6 maja, godz. 15:45, z udziałem Tomasza Szatkowskiego;
- panel dyskusyjny „Wdrożenia B+R w siłach zbrojnych RP – jak stworzyć efektywny system?” – 6 maja, godz. 15:45, z udziałem b.wicepremier Jadwigi Emilewicz;
- panel dyskusyjny „Rosyjska agresja na Ukrainę. Wnioski technologiczne i organizacyjne dla Polski i NATO” – 7 maja, godz. 9:00, moderowany przez Macieja Korowaja z udziałem b. ambasadora RP na Ukrainie Bartosza Cichockiego;
- panel dyskusyjny „Mobilność wojskowa – w powietrzu, na lądzie i morzu” – 7 maja, godz. 10:15, moderowany przez ppłk. (rez.) Macieja Korowaja;
- panel dyskusyjny „Konsekwencje wojny na Ukrainie dla bezpieczeństwa Europy” – 7 maja, godz. 10:15, moderowany przez dyrektora IWF Piotra Woyke;
- panele moderowane przez gen. Jarosława Gromadzińskiegodot. stanu przygotowań infrastruktury ochronnej (6 maja, godz. 14:30) czy perspektyw rozwoju Wojsk Lądowych (7 maja, godz. 13:00).
