Zachęcamy do lektury przeglądu minionego tygodnia w państwach Europy Środkowo-Wschodniej:
Rheinmetall rozszerza obecność przemysłową w Rumunii
Niemiecki koncern zbrojeniowy Rheinmetall ogłosił plany znaczącej ekspansji swojej bazy produkcyjnej w Rumunii. Inicjatywa ta zakłada nie tylko utrzymanie dotychczasowej aktywności, ale przede wszystkim uruchomienie nowych linii produkcyjnych oraz zacieśnienie współpracy z lokalnym przemysłem. Ekspansja ma wygenerować ponad 2500 nowych miejsc pracy. Plany obejmują produkcję pojazdów opancerzonych (w tym bojowych wozów piechoty Lynx), systemów obrony przeciwlotniczej, amunicji średniego kalibru oraz wyposażenia dla marynarki wojennej i lotnictwa. Przedstawiciele koncernu wskazują na integrację ponad 100 rumuńskich firm w łańcuch dostaw Rheinmetall.
Zwiększenie zaangażowania Rheinmetall w Rumunii zbiega się w czasie z planowaną modernizacją rumuńskich sił lądowych, w tym wartym ok. 3 mld euro programem zakupu bojowych wozów piechoty. Budowa lokalnych zdolności produkcyjnych i serwisowych wpisuje się w szerszy trend wzmacniania autonomii obronnej państw regionu oraz skracania łańcuchów dostaw w obliczu trwającego zagrożenia na wschodzie Europy. Niemiecki koncern wyraźnie zaktywizował się w obszarze komunikacyjnym, w związku z niedawnymi kontrowersjami dotyczącymi zwiększenia kosztów kontraktu na bojowe wozy piechoty i publicznie wyrażone niezadowolenie ministra obrony.
Bułgaria dołącza do ośmiu nowych projektów w ramach EDF
Komisja Europejska podjęła decyzję o finansowaniu 57 wspólnych projektów obronnych w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF) o łącznej wartości ok. 1,07 mld EUR. Sofia będzie uczestniczyć łącznie w ośmiu projektach, w zakresu cyberbezpieczeństwa (52 mln EUR), rozwoju systemów orbitalnych podwójnego zastosowania (57 mln EUR) oraz budowy tanich satelitów rozpoznawczych (65 mln EUR). Pozostałe inicjatywy obejmują m.in. wykorzystanie technologii kwantowych do analizy danych wywiadowczych, rozwój zdolności morskich, systemów walki powietrznej, a także symulatorów szkoleniowych opartych na laserach i sztucznej inteligencji. Wśród projektów znajduje się również rozwój systemów wykrywania szybkich celów w trudnych warunkach.
Bułgaria w ramach unijnych programów rozwoju technologii obronnych przejawia coraz większą aktywności, zaś lokalne podmioty chętnie wchodzą we współpracę z europejskimi podmiotami. Szczególna aktywność widoczna jest w obszarze technologii, których samodzielny rozwój mógłby być czaso- i kapitałochłonny.
Czechy: armia planuje zakup ok. 3 tys. dronów do 2028 r.
Minister obrony Czech Jaromír Zůna zapowiedział, że siły zbrojne pozyskają do 2028 r. ok. 3 tys.bezzałogowych statków powietrznych. Obecnie realizowanych jest pięć zamówień publicznych obejmujących ten zakup, a pierwsze dostawy mają nastąpić w najbliższych latach. Deklaracja padła podczas ćwiczeń wojsk łączności w Bechyně. Według ministra rozwój systemów bezzałogowych stanowi element szerszej modernizacji armii. Zůna wskazał, że w perspektywie długoterminowej resort obrony dąży do zwiększenia roli technologii na polu walki, w tym częściowego zastępowania żołnierzy rozwiązaniami bezzałogowymi i zautomatyzowanymi.
Czeski resort obrony w nowym gabinecie musi godzić plany rozwojowe sił zbrojnych z ograniczeniami budżetowymi, wynikającymi z realizacji obietnicy wyborczych w zakresie polityki socjalnej. Plany zamówień ok. 3 tys. bezzałogowców – choć nie pozostaną obojętne dla potencjału sił zbrojnych – są stosunkowo niewielkie jak na wyżej wymieniony typ sprzętu wojskowego oraz szybko rosnący potencjał czeskiego przemysłu obronnego.
Prace nad utworzeniem cywilnego wywiadu w Szwecji
W Szwecji trwają intensywne przygotowania do utworzenia nowej cywilnej służby specjalnej czyli wywiadu zagranicznego (szw. Myndigheten för utrikes underrättelser). Jej powstanie wynika z podjętej w 2026 r. decyzji i reformy szwedzkiego systemu wywiadowczego, a szczególnie odciążenia Służby Wywiadu i Kontrwywiadu Wojskowego MUST (szw. Militära underrättelse- och säkerhetstjänsten). Zgodnie z przyjętymi założeniami nowa instytucja ma koncentrować się na wzmocnieniu zdolności do zbierania informacji wywiadowczych poza obszarem militarnym.
Aktualnie trwa proces uzgodnień związany z procedurami formalnymi, które umożliwią działalność nowej służby od 1 stycznia 2027 r. Ma ona ma rozpocząć działalność od 1 stycznia 2027 roku. Dotychczasowy wywiad wojskowy pozostanie odpowiedzialny za wywiad i kontrwywiad i oraz ochronę sił zbrojnych, ale straci część dotychczasowych kompetencji w obszarze pozamilitarnym. Reforma stanowi bezpośrednią odpowiedź na zmieniającą się sytuację geopolityczną, rosnącą aktywność Rosji i Chin oraz eskalujące zagrożenia militarne i hybrydowe na wschodniej flance NATO oraz w regionie Arktyki. Nowa służba ma się specjalizować w zbieraniu i analizowaniu informacji wywiadowczych na potrzeby polityczne i ekonomiczne państwa, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń hybrydowych, szpiegostwa oraz operacji wpływu.
Jednostka kawaleryjska jako eksperyment w Estońskiej Lidze Obrony
Estońska Liga Obrony (est. Kaitseliit) jest integralną częścią Estońskich Sił Zbrojnych i realizuje zadania z zakresu obrony terytorialnej. W ramach tej formacji funkcjonuje niewielka, ochotnicza inicjatywa wykorzystująca konie (jednostka konna, est. ratsaüksus). Jej działalność wpisuje się w estońską koncepcję „obrony totalnej” (total defence), szczególnie na trudno dostępnych terenach leśnych i bagiennych. Jednostka składa się z kilkunastu ochotników, wśród których znajdują się zarówno byli żołnierze, jak i osoby cywilne.
Ta ochotnicza formacja powstała z inicjatywy członków Kaitseliitu jako jeden z nieszablonowych pomysłów na poprawę jakości pełnienia służby. Jednostka nie stanowi pełnowymiarowej formacji bojowej, jednak w toku jej funkcjonowania sprawdzana będzie efektywność działań w zakresie prowadzenia płytkiego rozpoznania, łączności kurierskiej oraz patrolowania terenów o ograniczonej dostępności dla innych środków transportu. Projekt ma wymiar eksperymentalno-badawczy i służy ocenie, czy mobilność konna może stanowić niszowe uzupełnienie systemu obrony terytorialnej. W szerszym kontekście wpisuje się to w estońską strategię obronną, opartą na wykorzystaniu lokalnych zasobów oraz umiejętności obywateli w ramach budowania odporności całego społeczeństwa. Warto zaznaczyć, że w strukturach Kaitseliitu działa już m.in. jednostka zmotoryzowana w rejonie Tartu. Jej specjalnością jest pełnienie funkcji kurierskich w czasie konfliktu z wykorzystaniem prywatnych pojazdów żołnierzy.
„CENTRUM 795” – nowa niewidzialna armia
Śledztwa Der Spiegel i The Insider opisały Jednostkę Wojskową nr 75127 („Centrum 795”) jako około 500‑osobową strukturę sabotażowo‑terrorystyczną podporządkowaną bezpośrednio Kremlowi, utworzoną po serii kompromitacji starszych jednostek; w jej skład wchodzą kadry z Alfy FSB, GZ/GRU, białoruskiego KGB i firm zbrojeniowych pokroju Kałasznikowa, a samą jednostkę ulokowano w Parku Patriot pod przykryciem korporacyjnym.
Komentarz: „Centrum 795” to jakościowy skok – nie kolejny oddział specjalny, lecz międzyresortowy organ operacji specjalnych przebrany za „projekt korporacyjny”, który zaciera granicę między państwem a kompleksem zbrojeniowo‑wywiadowczym i daje Kremlowi narzędzie wojny długiego trwania, łączącej operacje kinetyczne, cyber i wpływu w jednym cyklu planistycznym.
Kaliningrad, Dekret 440 i nowe zadania służb państwa związkowego
15 kwietnia w Kaliningradzie odbyło się XXV wspólne kolegium rosyjskiego SWR i białoruskiego KGB (KGD) pod przewodnictwem Naryszkina i Tiertela, oficjalnie poświęcone priorytetom wywiadowczym Państwa Związkowego na kierunku zachodnim; w jego tle funkcjonuje dekret prezydenta Białorusi nr 440, który zmienił filozofię działania wywiadu z „ochrony interesów jednostki, społeczeństwa i państwa” na ochronę „interesów narodowych”, wprowadził pojęcie „środków wyprzedzających” wobec zagranicznych służb oraz wzmocnił pozycję Komitetu Granicznego i jego OSAM – struktury do działań specjalnych na granicach NATO.
Wybór Kaliningradu, „zachodni” profil obrad i świeżo rozszerzone uprawnienia białoruskich służb wskazują na realną koordynację operacji przeciw Polsce i państwom bałtyckim – granica białorusko‑polska i bałtycka staje się polem wspólnych działań SWR, KGB i OSAM, od presji migracyjnej po sabotaż, co w praktyce podnosi poziom ryzyka hybrydowego na całym wschodnim skrzydle NATO.
Aktualności Instytutu Wschodniej Flanki (IWF):
- W ramach pierwszej publikacji z serii „Perspektywa IWF”, prezentujemy opracowanie pt. „Trampolina do konkurencyjności. Koncepcja instrumentu wsparcia polskiego przemysłu obronnego”. Proponujemy praktyczne rozwinięcie jednego z najważniejszych pomysłów zawartych w raporcie “Jak z importera uzbrojenia stać się eksporterem uzbrojenia?” opublikowanym w 2025 r, czyli utworzenie instrumentu wsparcia dla strategicznie ważnej gałęzi naszego przemysłu, decydującej o naszym bezpieczeństwie oraz stanowiącej potencjalnie jeden z silników naszej gospodarki. Jak mógłby wyglądać Fundusz Wsparcia Przemysłu Obronnego? Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią opracowania: https://wschodniaflanka.pl/fundusz-wsparcia-przemyslu-obronnego-perspektywa-iwf/.
- Instytut Wschodniej Flanki miał przyjemność pełnić rolę partnera strategicznego Resilience Conference Warsaw 2026, zorganizowanej 15.04.2026 r. przez Resilience Media. Wydarzenie zgromadziło inwestorów, założycieli, ekspertów, decydentów politycznych oraz przedstawicieli wojska zaangażowanych w rozwój i transformację systemów obronnych.
W ramach konferencji współprowadziliśmy panel „The Bigger Picture of War and Technology”, poświęcony relacjom między trwającymi konfliktami a długoterminowym rozwojem technologii obronnych. W dyskusji udział wzięli: gen. Rajmund Andrzejczak (OTB Ventures), Patrick Schneider-Sikorsky (NATO Innovation Fund) oraz Jacek Siewiera (Atlantic Council).
