Zachęcamy do lektury przeglądu minionego tygodnia w państwach Europy Środkowo-Wschodniej:
Turecki Otokar planuje przejęcie rumuńskiej Automecanici
Turecka spółka Otokar Otomotiv planuje przejęcie rumuńskiej spółki Automecanica, poprzez zakup pakietu udziałów w wysokości 96,77% za ok. 85 mln EUR. Automecanica to zakłady przemysłowe z kilkudziesięcioletnią tradycją produkcji platform lądowych, dla których rumuński rząd poszukiwał inwestora już od kilku lat. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż turecka inwestycja jest powiązana z kontraktem z 2025 r. na dostawy 1059 szt. lekkich pojazdów 4×4 typu Cobra II – pojazdy miały zostać dostarczone przez konsorcjum Otokara i Automecanici. Warunkiem realizacji kontraktu miało być ulokowanie produkcji w Rumunii, zaś proces ten przebiegał z trudnościami.
Przejęcie rumuńskiej spółki – w razie braku zastrzeżeń księgowych lub prawnych – powinno się dokonać w kwietniu br. Działania spółki Otokar są wyrazem determinacji tureckiego rządu, który od niemal dekady podejmuje skoordynowane działania na rzecz wzmocnienia eksportu własnego przemysłu obronnego i stałej obecności w najważniejszych regionach, w tym w państwach wschodniej flanki NATO i Półwyspu Bałkańskiego.
Rumunia publikuje listę projektów dofinansowanych z SAFE
Rumuńskie ministerstwo obrony ujawniło listę projektów dofinansowanych z SAFE. Wcześniej uzyskały one akceptację parlamentu oraz Najwyższej Rady Obrony Narodowej (organ kolegialny z udziałem Prezydenta oraz najważniejszych ministrów, urzędników i funkcjonariuszy odpowiedzialnych za bezpieczeństwo). W ramach pakietu o wartości ok. 9,5 mld EUR pozyskane zostaną między innymi śmigłowce wielozadaniowe, radary, systemy obrony powietrznej, a także broń osobista i amunicja. Ponad 4,2 mld EUR zostanie przeznaczonych na dofinansowanie infrastruktury drogowej ważnej z punktu widzenia mobilności wojskowej, zaś ok. 2,8 mld EUR będzie wydatkowanych na cele związane z bezpieczeństwem wewnętrznym i granicznym
Przykład Rumunii pokazuje, że komunikowanie wydatków dofinansowanych z pożyczek z SAFE może przebiegać w sposób transparentny, przy zapoznaniu ze szczegółami projektów przedstawicieli władzy ustawodawczej. Struktura projektów, z których dziesięć będzie realizowanych przy partnerstwie z innymi państwami, wskazuje na korzyści szczególnie dla francuskich i niemieckich spółek zbrojeniowych. Odzwierciedla to dążenie Bukaresztu do większego zrównoważenia polityki bezpieczeństwa i wzmocnienia jej europejskiego wymiaru, co zapowiadał Prezydent Nicușor Dan.
Bułgaria dąży do pozyskania systemów przeciwokrętowych NSM
Bułgarski rząd zaakceptował projekt pozyskania systemów przeciwokrętowych, wyposażonych w pociski Naval Strike Missile (NSM), produkcji amerykańskiego RTX i norweskiego Kongsberga. Pozyskanie systemów będzie przebiegać w ramach procedury Foreign Military Sales (FMS), zaś bułgarski resort obrony podpisze dwa odrębne kontrakty – jeden na same systemy o wartości 205 mln USD, zaś drugi na system dowodzenia o wartości 3 mln USD. Nie udostępniono danych o szczegółowej wielkości kontraktu, niemniej jego stosunkowo niska wartość może sugerować dalsze zakupy, w tym pozyskanie większej liczby efektorów.
Bułgaria to kolejne państwo w basenie Morza Czarnego, które decyduje się na wzmocnienie obrony wybrzeża systemami NSM. Wcześniej w 2022 r. podobne systemy pozyskała Rumunia. Amerykański rząd po rozpoczęciu rosyjskiej agresji na Ukrainę, konsekwentnie traktuje region Morza Czarnego jako jeden z najważniejszych elementów wschodniej flanki NATO i dążył do wzmocnienia obrony wybrzeża zarówno Rumunii, jak i Bułgarii. Podjęcie decyzji przez bułgarski rząd, pomimo trwającego kryzysu politycznego, pokazuje trwałość bliskich relacji Sofii i Waszyngtonu w wymiarze bezpieczeństwa.
Rosyjskie rezerwy i dynamika formowania nowych struktur w latach 2025-2030
W 2025 roku Rosja sformowała cztery nowe dywizje: 68. i 71. dywizję zmechanizowaną oraz 55. i 120. dywizję piechoty morskiej. Plan przewidywał 17 dywizji i do 9 brygad. Sformowane jednostki pochodzą z przebudowy istniejących brygad (25., 200., 155. i 336. brygad), nie z nowych zasobów. Trzy z czterech nowych dywizji lokują się w Leningradzkim Okręgu Wojskowym i Bałtyku. Na kierunku północno-zachodnim rozwinięte są: 6. armia ogólnowojskowa oraz trzy korpusy armijne (11., 14., 44.). Planowany harmonogram przewiduje przesunięcie pozostałych projektów (9 dywizji zmechanizowanych, 2 artyleryjskie, 1 desantowo-szturmowa, 1 obrony brzegowej) na lata 2026–2030. Straty na froncie ukraińskim wymuszają uzupełnianie istniejących jednostek. Akcja kontraktowa i mała mobilizacja zaplanowana na 2026 roku oscyluje wokół 409 tys. żołnierzy. Równolegle rozbudowywane są wojska systemów bezzałogowych (docelowo około 165 tys. ludzi w 2026 roku, 210 tys. do 2030 r.). Jeden z korpusów armijnych (11. lub 14.) ma zostać przeformowany w armię ogólnowojskową w latach 2026–2027.
Rosyjski system rezerw w 2026 roku to nie gotowy „drugi echelon”, lecz rozciągnięty w czasie proces przebudowy Sił Zbrojnych. Znacznie ambitniejsze plany na lata 2023–2024 załamały się wobec realnych ograniczeń kadrowych, logistycznych i potrzeb frontowych. Kluczowe jest to, że Rosja równolegle buduje potencjał na Ukrainie i na kierunku północno-zachodnim wobec NATO – to wskazuje na rozszerzony model strategiczny. Dla planowania obronnego Wschodniej Flanki oznacza to, że zagrożenie nie jest biernym „zapasem”, ale aktywnie konstruowanym potencjałem na przyszłość. Tempo rozbudowy jest powolne, ale konsekwentne i wieloletnie, co wymusza od NATO również długoterminowego podejścia do rezerw i zdolności obronnych.
Plany Modernizacji Floty Lotniczej SPK na 2026 rok – realność vs. ambicje
W 2026 roku rosyjskie kierownictwo wojskowo‑polityczne planuje dostarczyć dla Sił Powietrzno Kosmicznych (SPK) łącznie 82 samoloty i 84 śmigłowce. Wśród samolotów mają znaleźć się: 2 bombowce strategiczne Tu‑160M2, 7 samolotów‑tankowców Ił‑78M‑90A, 47 maszyn operacyjno‑taktycznych (13 myśliwców Su‑57, 2 Su‑30SM2, 17 Su‑35S, 15 bombowców frontowych Su‑34NVO) oraz 26 samolotów szkolnych (14 UTS‑800 i 12 DA‑12T). W segmencie śmigłowców zakłada się dostawy 59 maszyn uderzeniowych/rozpoznawczych (20 Ka‑52M, 34 Mi‑28NM, 5 Ka‑35) oraz 25 transportowo‑bojowych i specjalnych (10 Mi‑8MTV‑5M, 10 Mi‑8AMTSz‑W, 5 Mi‑8MTRP‑1). Do 2036 roku rosyjski program zbrojeniowy przewiduje produkcję lub modernizację do ok. 1400 jednostek sprzętu lotniczego, wliczając w to pełne spektrum Bezpilotowych Statków Powietrznych (BSP).
Zestawienie liczb pokazuje bardzo ambitną skalę wysiłku, szczególnie w segmencie lotnictwa taktycznego i śmigłowców uderzeniowych, ale już dziś widać wyraźną sprzeczność między deklaracjami a znanymi ograniczeniami przemysłowo‑technologicznymi i ekonomicznymi FR, co czyni pełną realizację tych planów wysoce problematyczną.
Białoruskie siły zbrojne – nowe struktury i plany lata 2025-2030
W 2025 roku Białoruś rozpoczęła formowanie 37. Oddzielnej Brygady Desantowo-Szturmowej Sił Specjalnych Operacji (SSO) w obwodzie homelskim (granica z Ukrainą), z jednym batalionem już sformowanym. Równolegle tworzone są nowe pułki SSO: pułk rakietowy obrony przeciwlotniczej – w fazie finalizacji, pułk artylerii rakietowej – rozwinięty do około 70%, oraz planowana brygada dowodzenia SSO. Wszystkie nowe jednostki lokują się na kierunku południowym, określanym jako „najbardziej niespokojny”. Liczebność Regionalnej Zgrupowania Wojsk (RZW) Białorusi i Rosji nie będzie zwiększana – stwierdził minister Chrenin w grudniu 2025 roku. W składzie RZW pozostaje ok. 9 tys. rosyjskich żołnierzy (do 170 czołgów, do 200 BWP, do 100 systemów artyleryjskich). W październiku 2025 roku Białoruś i Rosja zatwierdziły Program Partnerstwa Strategicznego w sferze wojskowej na lata 2026–2030 oraz Plan współpracy Ministerstwa Obrony RB i FR na 2026 rok (zaplanowano 164 wydarzenia). Przedstawiono Plan obrony RB i Plan budowy Państwa Związkowego na lata 2026-2030. Priorytetami są: walka kontrbateryjna, walka radioeletroniczna, sytemy bezzałogowe i przeciwdziałanie im, systemy dowodzenia (C2). Dotychczasowe ćwiczenia „Zachód-2025″ odbyły się z udziałem 5-7 tys. żołnierzy białoruskich i 1,2-2 tys. rosyjskich (dane białoruskie). Na październik 2026 zaplanowano ćwiczenia na terenie Białorusi ćwiczenia Organizacji Układu o Zbiorowej Bezpieczeństwie (ODKB).
Białoruski model rozbudowy sił zbrojnych różni się od rosyjskiego tempem, ale nie logiką. Nowe struktury powstają głównie poprzez reorganizację istniejących, a nie masowe tworzenie od podstaw. Kluczowy jest kierunek koncentracji: podczas gdy Rosja wzmacnia północny zachód wobec NATO, Białoruś celowo skupia nowe jednostki na granicy z Ukrainą. To wskazuje na komplementarność strategiczną w ramach RZW – każdy z partnerów buduje potencjał tam, gdzie jest najbardziej potrzebny dla wspólnego systemu obronnego. Dla Polski oznacza to, że zagrożenie nie ogranicza się tylko do bezpośrednich struktur rosyjskich, lecz obejmuje również koordynowane rozbudowywanie białoruskich zdolności na południowym teatrze szczególnie w obszarze działań specjalnych pod progiem wojny oraz rajdowym w pierwszej fazie konfliktu (wojny) z NATO, co zwiększa głębię operacyjną całego rosyjsko-białoruskiego układu sił na zachodnim kierunku operacyjnym-strategicznym Państwa Związkowego.
Około 500 białoruskich firm współpracuje z Rosją w zakresie produkcji wojskowej
Zgodnie z Rocznym Raportem 2025 r. opublikowanym w styczniu br. przez łotewskie Biuro Ochrony Konstytucji (łot.SAB – Satversmes Aizsardzības Birojs) znaczna część białoruskich przedsiębiorstw wykorzystuje wzrastające rosyjskie zapotrzebowanie na produkcję o charakterze wojskowym z zamiarem natychmiastowego użycia ich na wojnie z Ukrainą. Jednocześnie rozważany jest scenariusz rozpoczęcia produkcji bezzałogowców na Białorusi z szacowaną zdolnością wytwórczą wynoszącą około 100 000 sztuk. SAB podkreśla także, że Białoruś dostarcza Rosji blisko 480 000 pocisków artyleryjskich i rakietowych rocznie, wykorzystując technologie oparte na współpracy z Chinami.
Białoruski przemysł stanowi bardzo istotne zaplecze produkcyjne dla państwa rosyjskiego, co ma to istotne znaczenie w kontekście obowiązujących sankcji międzynarodowych, które ograniczyły zdolności Rosji w sektorze militarnym po rozpoczęciu wojny na Ukrainie. Znaczna część firm, również ta tradycyjnie odpowiadające za produkcję cywilną, w mniejszym lub większym stopniu uczestniczy w realizacji rosyjskich kontraktów wojskowych. Ważną rolę odgrywa tu produkcja elementów elektronicznych i systemów sterowania.
Roczny raport Biura Ochrony Konstytucji odnosi się ponadto do wielu innych obszarów związanych z bezpieczeństwem Łotwy, m,.in do ochrony informacji niejawnych, zagrożeń dla infrastruktury krytycznej czy bezpieczeństwa cybernetycznego.
Norwegia przejmuje przewodnictwo w grupie NORDEFCO
Z początkiem 2026 r. Norwegia przejęła przewodnictwo w grupie Nordic Defence Cooperation (NORDEFCO) od Finlandii. Format tej współpracy ma już kilkunastoletnią historię koncentrując się na zwiększaniu współpracy państw nordyckich (Dania, Finlandia, Islandia, Norwegia, Szwecja) w obszarze wojska poprzez podejmowanie wspólnych ćwiczeń i koordynację zamówień uzbrojenia.
Warto zwrócić uwagę, że format tej współpracy po raz pierwszy obejmuje kraje, które po przystąpieniu Szwecji i Finlandii stały się pełnoprawnymi członkami NATO. Zapowiadany kierunek aktywności zmierza ku jeszcze większemu zacieśnieniu współpracy i budowie zintegrowanego obszaru obronnego na północy Europy. Narastające międzynarodowe napięcie powoduje, że można spodziewać się inicjatyw w formie intensywnych ćwiczeń w warunkach arktycznych oraz prób integracji różnorodnego uzbrojenia poszczególnych sił zbrojnych. Dużym wyzwaniem przed przewodnictwem Norwegii do udział około 25.000 żołnierzu w ćwiczeniu Cold Response 2026.
Aktualności Instytutu Wschodniej Flanki (IWF):
- Członek Rady Programowej IWF, gen. Jarosław Gromadziński udzielił wywiadu dziennikowi „Rzeczpospolita” w którym zwraca uwagę, że Polska nie dysponuje dziś pełną autonomią w zakresie precyzyjnych uderzeń dalekiego zasięgu, przede wszystkim z powodu braków w rozpoznaniu i systemach targetingu. Cały wywiad dostępny jest na łamach “Rzeczpospolitej”.
- Na zaproszenie Związku Kadetów Rzeczypospolitej Polskiej, ekspert IWF płk Łukasz Paczesny przeprowadził wykład o idei służbie dla Polski. W czasie rozmowy poruszono m.in zagadnienia wynikające z koncepcji IWF o Powszechnej Służbie Państwowej.
Informacje o spotkaniu w poniższym linku. Raport IWF o Powszechnej Służbie Państwowej do pobrania tutaj.
